‘Het vak onafhankelijke cliëntondersteuner bestaat al heel lang en is vanaf 2015 in de Wmo en Wlz vastgelegd,’ zegt Trudy Roffel. Zij is zelf een oco en voorzitter van het bestuur van de BCMB. Dit is de Beroepsvereniging Cliëntondersteuners voor Mensen met een Beperking. Zij geeft onafhankelijk cliëntondersteuners een stem, vergroot de bekendheid en vindbaarheid en werkt aan een kwalitatief hoogwaardige cliëntondersteuning. ‘De ondersteuning van een oco mag niet geweigerd worden, maar mensen zijn vaak niet op de hoogte van het bestaan en maken er geen gebruik van.’

Niet ‘belangrijk’

De reden dat de oco niet bekend is, is omdat gemeenten deze vorm van ondersteuning vaak niet belangrijk vinden. Trudy: ‘De toegang tot een oco is dan bijvoorbeeld slecht geregeld, de dienst valt onder het sociaal wijkteam of een gemeente werkt met vrijwilligers. Ik vind dat dit laatste niet kan, want sommige problematiek vraagt echt om een professionele benadering. Het is ook van belang dat een onafhankelijke persoon meekijkt, die buiten de besluitvorming staat, hoewel een gemeente je wel betaalt. Als oco kijk je domeinoverstijgend naar de levensbrede vraag van de cliënt, breder dan bijvoorbeeld het wijkteam doet. Daarnaast doen wij aan vraagverduidelijking, want veel mensen worstelen met hun vragen. In die zin kunnen we ook preventief veel oplossen, zodat per saldo de zorg minder duur wordt. We helpen mensen op alle levensdomeinen en dat scheelt weer veel energie, zorg en frustraties.’

Bekendheid

De BCMB probeert vanuit haar rol als beroepsvereniging het vak van oco op de kaart te zetten door aandacht te vragen voor het vak en de kwaliteit te bewaken. Op de website van BCMB is een vindplek gecreëerd waar men in de eigen regio een oco kan vinden. Gemeenten maken stappen, vindt Trudy. Zij zijn het belang van een oco wel gaan inzien. ‘Ik juich het toe dat gemeenten steeds vaker meer dan één partij contracteren. Dan hebben cliënten keuzevrijheid en vinden zij eerder een oco die ervaring heeft met hun problematiek. Gemeenten moeten dichter bij de burger staan, maar de wet- en regelgeving is inmiddels enorm complex. Ook de zorgvragen zijn complexer geworden, in een wereld met daarnaast personeelsgebrek en vergrijzing. Een oco wordt vaak veel te laat ingeschakeld, pas als de situatie is vastgelopen. Niet dat wij er altijd bij moeten zijn, maar er is een grote groep die de complexiteit niet aankan. Daarom gun ik iedereen een goede oco.’

‘Een oco inschakelen scheelt veel energie, zorg en frustraties’

Cijfers uit het rapport

Het rapport Verschraling zorg tast kwaliteit van leven aan, van Ieder(In), zegt: ‘De onafhankelijke cliëntondersteuner is bij iets meer dan de helft van de respondenten bekend. Zij hebben grote behoefte aan meer informatie over de onafhankelijke cliëntondersteuner die kan helpen bij het regelen van (de meest passende) zorg en ondersteuning.’ 43 procent van de 580 respondenten uit het rapport is niet op de hoogte, de anderen kennen de oco via het zorgkantoor, de zorgaanbieder of de gemeente. 34 procent is zelf gaan zoeken op internet, of bij belangenbehartigende organisaties zoals SIEN, KansPlus, 2CU, Naar-Keuze of Per Saldo. Een klein deel vindt er één via instanties zoals het ministerie van VWS, wijkteams, cliëntenraden, MantelzorgNL en MEE. 48% van de oco’s helpt bij het aanvragen van zorg of bij ondersteuning Wlz. 36% helpt bij het vinden van een zorgaanbieder en/of instelling. 18% helpt bij het aanvragen van aanvullende vergoedingen. 35% helpt bij iets anders.

Waar vind je een oco?

• Voor de Wlz vind je een oco via het zorgkantoor.
• Via jouwmetgezel.nl voor mensen met een diagnose autisme én een Wlz-indicatie, en hun naasten.
• Voor de Wmo vind je een oco via de gemeente.
• Bij een oco wordt ook vaak zijn expertise vermeld.
• Oco’s zijn onafhankelijk en gratis!

Meer weten? Kijk op regelhulp.nl, ocodenktmee.nl of bcmb.nl.