Kijken achter de leeftijd

Peter Stallenberg vertelde over de rol van gehechtheid in de sociale en emotionele ontwikkeling. Bij mensen met autisme en verstandelijke beperking ligt deze ontwikkeling vaak aanzienlijk lager dan hun kalenderleeftijd. De vraag is dan ook niet wat iemand kan, maar vooral wat iemand aankan.

Vanuit zijn eigen (werk)ervaring vertelde Peter over de Loekemeijermethode. Deze methode richt zich op de gehechtheidsontwikkeling en het stimuleren hiervan. ‘Een veilige hechting loopt achter bij iemand met autisme en verstandelijke beperking, maar cognitief wordt er veel van ze gevraagd. Eénkennigheid en verlatingsangst zijn fases in de ontwikkeling van hechting. Je stuurt een kind van 1,5 jaar nog niet uit logeren. Toch hebben kinderen met autisme en een verstandelijke beperking regelmatig te maken met nieuwe begeleiders.’

‘Het is juist goed als een kind éénkennig is, want dat hoort bij ontwikkeling. Er zijn manieren om daar rekening mee te houden. Ik ken een voorbeeld van iemand die een fotootje van mamma in zijn broodtrommel heeft. Zoek uit in welke fase je kind zit en sluit daarbij aan!’

Prikkelverwerking: hoe werkt dat nou?

In deze sessie legde Jacqueline Heeren uit wat prikkels zijn, wat voor invloed ze hebben op de persoon en hoe ze voor onrust kunnen zorgen. ‘Prikkelverwerking is niet altijd hetzelfde. Soms kun je minder hebben dan anders, bijvoorbeeld na een drukke dag of als je slecht hebt geslapen.

‘Bij autisme en een verstandelijke beperking is het extra belangrijk, omdat ze niet goed kunnen uitleggen wat er gebeurt. Observeer daarom het gedrag. Wat zegt het lijf? Vaak kun je zien dat de spanning oploopt, bijvoorbeeld door blosjes of fladderen met de handen.’

Deelnemers wisselden onderling tips en praktijkvoorbeelden uit.

Jacqueline liet een alertheidsschema zien, met fases van oplopende spanning en wat je daaraan kunt doen. ‘Verdeel activiteiten in gradaties: na level 3 moet een level 1 activiteit komen. Maak de omgeving zo rustig en voorspelbaar mogelijk. Praat niet teveel als iemand al overprikkeld is. Je kunt ook een sensorisch integratie-onderzoek laten doen. Zo weet je wat je kind nodig heeft. Meer informatie daarover staat onder meer op www.nssi.nl

Slaapproblemen: wat is helpend voor kind én ouder

Slaapproblemen kunnen veel onrust geven in een gezin. Als je kind niet goed slaapt, heeft dit ook invloed op jou als ouder en op het hele gezin. In deze sessie verkenden we samen met orthopedagoog Cathelijne Linders wat helpt en wat averechts werkt bij slaapproblemen bij kinderen met autisme en een verstandelijke beperking.

Omgaan met spanningsvol gedrag

Wat kan je doen als je naaste met autisme en een verstandelijke beperking slaat, schopt of bijt? Hoe kan je reageren op een manier waarbij je verbinding houdt met je naaste?

Henk van der Kevie nam ons mee in de door ’s Heeren Loo ontwikkelde methode om hiermee om te gaan: SAMEN houvast. De methode is gebaseerd op uitgangspunten uit Aikido waarbij fysiek en mentaal meebewegen centraal staat. Je zorgt dat je niet tegenover iemand staat, maar naast iemand. Je let erop dat je eigen ademhaling zo rustig mogelijk blijft. Je bent sensitief voor de signalen van de ander: wil deze bijvoorbeeld wel of niet aangeraakt worden? Door rustige nabijheid te bieden met de elementen van de methode lukt het bijna altijd om de spanning te laten afnemen.

Als deelnemers deden we ook zelf een oefening waarbij de ene persoon met de ogen dicht zat en niet wist wat er ging gebeuren. De andere persoon kreeg de opdracht om zonder iets te zeggen de persoon met de ogen dicht te laten wisselen van zitplek.

Uit het publiek kwam veel herkenning, ook was er bij sommigen behoefte aan meer verdieping waar binnen de mini-sessie niet genoeg tijd voor was.

Levend verlies

Ouders met een kind met autisme en een verstandelijke beperking ervaren niet alleen een grote zorglast, maar hebben ook emotioneel veel te dragen. Naast gevoelens van verlies ervaren ze ook tegenstrijdige gevoelens, waardoor hun onrust toeneemt. Dit zorgde voor veel herkenning in de zaal en er werden ervaringen uitgewisseld. Edith Raap ging in op hoe ouders met levend verlies omgaan en hoe levend verlies een rol speelt in de relatie tussen ouders en professionals.

Culturele diversiteit, wat betekent dat?

“Jij kan je zoon niet goed opvoeden, want je komt van Curaçao.” Tegen dit soort vooroordelen en meer liep Guiselle Gummarus aan toen ze hulp zocht voor haar zoon met autisme en een lichte verstandelijke beperking. In een persoonlijk en aangrijpend verhaal nam ze ons mee in haar strategie voor deze situatie en vertelde ze over de persoonlijke tol die deze van haar heeft geëist.

Vervolgens nam Mariska Langermans ons mee in hoe je kan kijken naar cultuur en diversiteit. Hoe kan je in je communicatie rekening houden met culturele verschillen en individuele verschillen? Misverstanden ontstaan snel als knikken in jouw cultuur ‘ja’ betekent en in de cultuur van de ander ‘nee of misschien.’ Met de aanwezige deelnemers ontstond een levendig gesprek over eigen ervaringen en vragen.