Thuiszitters
Er zijn in Nederland ongeveer 15.000 kinderen die niet naar school gaan terwijl dat wel zou moeten. Veel van hen hebben autisme. Ongeveer 1 op de 6 kinderen met autisme gaat niet naar school.
Thuiszitters
Thuiszitters met leerplicht
In Nederland hebben kinderen tussen de 5 en 16 jaar leerplicht. Dat betekent niet alleen dat een kind ingeschreven moet staan bij een school, maar dat een kind ook echt naar die school moet gaan. Thuiszitters zijn kinderen die leerplichtig zijn en die zonder toestemming van school thuis zitten. Dat zijn bijvoorbeeld kinderen die staan ingeschreven op een school, maar zonder geldige reden meer dan 4 weken niet fulltime naar school gaan. Het kan ook gaan om leerplichtige kinderen die niet (meer) staan ingeschreven op een school, uitgeschreven thuiszitters dus.
Thuiszitters zonder leerplicht
Er zijn verschillende redenen waarom een kind kan worden vrijgesteld van de leerplicht. Ouders kunnen zelf deze ontheffing aanvragen. Als een ontheffing wordt toegekend, geldt die in principe telkens voor 1 jaar. Lees meer over de leerplicht op de website van de Rijksoverheid.
Geloofsovertuiging
Een van de redenen waarom een vrijstelling kan worden toegekend is als ouders vanwege hun levensovertuiging of geloof geen school kunnen vinden die daarbij aansluit. Ouders moeten dan een verklaring afleggen bij hun gemeente.
Lichamelijke of psychische redenen
Kinderen kunnen ook worden vrijgesteld van leerplicht vanwege lichamelijke of psychische klachten. Ouders moeten dan een verklaring regelen bij een arts, pedagoog of psycholoog. De eigen arts mag deze verklaring niet geven. Wanneer een kind deze vrijstelling heeft, is er in principe geen onderwijsbudget meer beschikbaar voor dat kind.
Ziekte
Soms krijgt een kind een vrijstelling van de voltijdse leerplicht wegens ziekte. Dit kan een kind krijgen als het wel naar school kan, maar niet fulltime. In het (voortgezet) speciaal onderwijs kan dit ook om andere redenen worden gegeven, bijvoorbeeld omdat een hele dag naar school gaan te vermoeiend is voor een kind. School en ouders kunnen afspraken met elkaar maken over het onderwijsprogramma voor het kind.
Verborgen thuiszitters
Verborgen thuiszitters zijn kinderen die wel thuiszitten, maar niet als thuiszitter geteld worden. De school vindt dan dat hun verzuim is toegestaan, of onderneemt in elk geval geen actie. Dit zijn kinderen die geen (volledig) onderwijsprogramma volgen, maar niet gemeld zijn bij de Leerplicht. Hieronder vallen bijvoorbeeld kinderen die met toestemming van school thuisblijven, omdat er geen passend onderwijs beschikbaar is. Het is niet bekend hoe groot de groep verborgen thuiszitters is.
Aantallen thuiszitters
Volgens onderzoek van Oudervereniging Balans waren er in 2024 ongeveer 15.000 kinderen en jongeren die thuiszitten. Een groot deel van die thuiszitters heeft autisme.
Van de kinderen en jongeren van 6 tot en met 18 jaar met autisme gaat 16% niet naar school. Dit komt neer op ongeveer 1 op de 6 kinderen met autisme. Dit blijkt uit een enquête uit 2024 onder ruim 15.000 leden van de NVA. Vergeleken met 2021 is dat een stijging van 60%. Uit eerder onderzoek van het Nederlands Autisme Register (NAR) blijkt dat het aantal thuiszitters met autisme al steeg van 4,1% naar 13,3% in de periode 2013-2023.
Belangrijkste oorzaken van het thuiszitten zijn volgens de ondervraagde ouders:
-
Een ongeschikte schoolomgeving (waardoor er problemen ontstaan op het gebied van prikkelverwerking);
-
Een te intensief schoolprogramma;
-
Onvoldoende beschikbare ondersteuning.
Digitaal onderwijs
Voor kinderen die niet naar school kunnen, kan digitaal onderwijs een (tijdelijke) oplossing zijn. Wat daar allemaal voor nodig is en hoe een school dit kan organiseren, lees je in de brochure 'Digitaal afstandsonderwijs: als een leerling tijdelijk niet naar school kan' van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Cursus autisme-inclusief onderwijs
De Open Universiteit heeft een gratis cursus over autisme-inclusief onderwijs. De cursus geeft inzicht in autisme, de uitwerkingen op het onderwijs en richtlijnen om onderwijs autisme-inclusief te maken. De cursus is in de eerste plaats gemaakt voor docenten in het hoger onderwijs, maar ook interessant voor studieadviseurs, docenten die andere vormen van onderwijs geven en studenten met autisme zelf.
Ervaringsverhalen thuiszitters
-
'Zonder dagbesteding was school niet mogelijk geweest'
Thijs kreeg de diagnose autisme toen hij drie jaar was en nog met zijn ouders en zusje in Thailand woonde. Het gezin keerde later terug naar Nederland, zodat Thijs naar het speciaal basisonderwijs kon. 'Wat waren we blij en dankbaar, dat er in Nederland zoiets als speciaal onderwijs bestaat,' vertelt zijn moeder Renske, die destijds verwachtte dat de rust weer een beetje zou terugkeren. Niets bleek minder waar...
Lees meer over "'Zonder dagbesteding was school niet mogelijk geweest'"
-
'Leerkrachten hadden niet door dat ik zo gepest werd'
Zo'n vijftienduizend kinderen gaan om uiteenlopende redenen niet naar school; de zogeheten 'thuiszitters'. Een aanzienlijk deel van deze groep heeft autisme. Rekha de Wit (19) was een van hen. Waarom kon zij een tijd niet meer naar school en hoe kan het dat juist veel kinderen met autisme thuiszitten?
Lees meer over "'Leerkrachten hadden niet door dat ik zo gepest werd'"
-
'Kijk niet naar geld, maar naar wat een kind nú nodig heeft'
Zo'n vijftienduizend kinderen gaan om uiteenlopende redenen niet naar school; de zogeheten 'thuiszitters'. Een aanzienlijk deel van deze groep heeft autisme. Waarom zitten juist veel kinderen met autisme thuis? En wat kan er gedaan worden om dit te voorkomen?
Lees meer over "'Kijk niet naar geld, maar naar wat een kind nú nodig heeft'"
Je kunt ons altijd bellen of mailen
Twijfel je over wat je moet doen? Of weet je niet waar je moet beginnen? Dan kun je ons altijd bellen of mailen.
