Tempoverschil in ontwikkeling

Tempoverschil in lichamelijke en sociaal-emotionele ontwikkeling

Sommige jongeren met autisme ervaren een tempoverschil in hun lichamelijke ontwikkeling en hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Voel jij je bijvoorbeeld jonger dan je kalenderleeftijd, dan ben je misschien nog helemaal niet bezig met seksualiteit, terwijl je lichaam wel allerlei ontwikkelingen doormaakt.

Leeftijd

Voor veel jongeren is dit geen probleem en komt de seksualiteit later vanzelf. Andere jongeren worstelen hier wél mee. Zo kun je bijvoorbeeld denken dat je aan seks moet beginnen omdat je een bepaalde leeftijd hebt bereikt. Je kunt je ook zorgen maken of je ooit behoefte krijgt aan seks.

Als je lichamelijk al ontwikkeld bent, terwijl je nog niet aan seks toe bent, kan het vervelend zijn dat anderen seksuele interesse in je tonen. Onthoud dat een ander nooit iets van je kan verwachten als dat voor jou niet goed voelt. Er is veel variatie in de leeftijd waarop mensen voor het eerst seks hebben, en sommigen krijgen er nooit behoefte aan. Er bestaat ook niet zoiets als een normale leeftijd om voor het eerst seks te hebben.

Verstandelijke beperking

Bij kinderen en jongeren met autisme en een verstandelijke beperking ontstaat er vrijwel altijd een verschil tussen de lichamelijke ontwikkelingsleeftijd, de cognitieve ontwikkelingsleeftijd en de sociaal-emotionele ontwikkelingsleeftijd. De verschillen worden groter naarmate het kind ouder wordt. Dat heeft natuurlijk ook invloed op seksuele ontwikkeling. Sommige volwassenen met autisme en verstandelijke beperking, hebben seksueel gedrag dat past bij een jong kind. Seksuele gedragingen vinden soms in het openbaar plaats. Ook komt het voor dat mensen anderen lang aanstaren of aan iemand ‘kleven’ of zich vastklampen. Het is belangrijk om de juiste betekenis te geven aan dit gedrag, zodat de persoon zelf de goede uitleg krijgt en de omgeving het goed kan begeleiden. Daarnaast is het goed om extra aandacht te hebben voor het kennen en bewaken van de eigen wensen en grenzen bij mensen met autisme en een verstandelijke beperking.

"Mensen met autisme vertellen"  

• Mijn interesse in seks kwam een paar jaar later dan bij mijn leeftijdsgenoten. Achteraf gezien heb ik me daar als tiener ten onrechte zorgen over gemaakt.
• Ik had al op jonge leeftijd veel interesse in de liefde en later ook in seks. In mijn jeugd was ik heel actief met seks bezig.
• Als puber had ik totaal geen interesse in seks. Niet in soloseks en zeker niet in seks met iemand anders. Toen ik halverwege de twintig was ontwikkelde zich dat alsnog. Kennelijk was ik er toen klaar voor.
• Ik kwam pas laat ‘tot bloei’. Ik had de fase gemist waarin leeftijdsgenoten allemaal jong en onervaren met elkaar experimenteren. Gelukkig waren mijn eerste seksuele contacten heel fijn en was mijn onervarenheid geen probleem. Het is bovendien met iedereen anders. En ik blijk niet de enige te zijn die op latere leeftijd met seks begint.
• Ik word ongemakkelijk als ik denk aan seks hebben, mijn intieme lichaamsdelen tonen en intiem knuffelen. Ik kan me nauwelijks voorstellen dat mensen dat in een relatie met elkaar doen. Ik heb (nog) geen partner, maar zelfs het idee dat ik zoiets aan iemand zou vragen maakt me ongemakkelijk. Het voelt als vragen om iets slechts te doen.
• Ik ben op 14-jarige leeftijd al in contact gekomen seks. Het nadeel is dat ik niet goed wist hoe ik mijn grenzen moest aangeven, omdat ik dat nog niet had geleerd. Daardoor ben ik in situaties gekomen die, achteraf gezien, niet goed waren voor me.
• Als tiener had ik geen interesse in jongens. Daardoor vroeg ik me af of ik lesbisch was. Maar ik voelde me ook niet seksueel aangetrokken tot meiden. Het begon gewoon allemaal wat later bij mij.

"Ouders vertellen"

• Mijn zoon van 24 heeft een licht verstandelijke beperking en autisme. Hij is tot nu toe heel terughoudend op vlak van seks, maar hij wil ook graag ervaring opdoen. Een vriendin heeft zich geleend voor een kuservaring. Hij vond het maar niets en nu maakt hij zich zorgen of hem iets mankeert. Ik vind het moeilijk om hem uit te leggen dat het heel anders kan voelen met iemand die hij echt seksueel aantrekkelijk vindt.
• Is er een verband tussen autisme en een verhoogde interesse in seks tijdens de puberteit?

"Professionals vertellen"

• Ik sprak een jongen die ergens gelezen had dat je op je 18^e seks moet hebben gehad. Daar kun je goed van in de war raken. Zorg dat je met iemand praat over dat soort ideeën.