Misverstand door Hans Asperger
Dat mensen met autisme geen gevoel voor humor hebben, is een hardnekkig misverstand. Dit misverstand is in het leven geroepen door Hans Asperger, de Oostenrijkse kinderarts naar wie het syndroom van Asperger is vernoemd. In 1944 publiceerde hij een wetenschappelijk onderzoek waarin hij schreef dat kinderen met autisme geen humor hebben, omdat ze niet lachten om de cartoons die hij ze presenteerde.
Een ander gevoel voor humor
Gelukkig is dit gedachtegoed, in diverse onderzoeken vanaf de jaren 70, onderuitgehaald. De huidige wetenschappelijke opvatting is dat mensen met autisme wel degelijk gevoel voor humor hebben, maar dat het vaak een ander gevoel voor humor is. Een ander gevoel voor humor hebben, is niet hetzelfde als het hebben van geen humor.
Sarcasme of dubbelzinnigheid
Soms is het voor autistische mensen lastiger om een sarcastische opmerking te begrijpen. Mensen met autisme nemen iemands woorden vaak letterlijk, en dat iets sarcastisch is bedoeld, wordt dan niet altijd begrepen. Dan kan het lijken alsof iemand met autisme 'de grap' niet begrijpt, of geen humor heeft. Terwijl het eerder een vorm van miscommunicatie is. Hetzelfde geldt voor dubbelzinnige opmerkingen.
Andersom komen opmerkingen die mensen met autisme soms heel serieus kunnen maken, weer onbedoeld en onverwacht geestig over op anderen. Gedeelde humor lijkt vooral een kwestie van smaak en van dezelfde taal spreken, met dezelfde referentiekaders.
Wat is humor eigenlijk?
Volgens Wikipedia is humor: ‘Het vermogen om iets wat als grappig, amusant of geestig wordt ervaren aan te voelen, te waarderen of tot uitdrukking te brengen. Humor kan ook een aanduiding zijn van de expressie van iets komisch of grappigs in woord, daad of geschrift.’
Er zijn een heleboel vormen van humor. Daarbij is humor individueel bepaald. Wat jij grappig vindt, daar kan iemand anders misschien helemaal niet om lachen.
Humor als sociale tool
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er een groep mensen met autisme is die humor inzet als sociaal communicatiemiddel en daar erg gedreven in is. Omdat humor voor deze mensen juist een belangrijk middel is om contact te maken, is het stereotiepe beeld dat mensen met autisme geen humor hebben, extra schadelijk.
Cabaretiers met autisme
Een mooi voorbeeld van iemand met autisme die van humor zijn werk heeft gemaakt, is de Nederlandse cabaretier én NVA-ambassadeur Fabian Franciscus. In deze YouTube-video wordt hij in ‘Spijkers Met Koppen’ geïnterviewd over zijn werk als cabaretier. Een ander mooi voorbeeld is Chris Verlaan, die tijdens het Cameretten Festival in 2018 zowel de jury- als de publieksprijs heeft gewonnen. De jury vindt het knap hoe Verlaan autisme in zijn voorstelling heeft verwerkt.